Nghị định sửa đổi có nhiều đề xuất đáng chú ý nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực dự trữ và tăng tính chủ động trong điều hành.
Theo dự thảo, một trong những điểm mới nổi bật là đề xuất bổ sung Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vào nguồn hình thành dự trữ ngoại hối nhà nước. SDR là tài sản dự trữ quốc tế do IMF phân bổ cho các quốc gia thành viên nhằm bổ sung nguồn lực dự trữ và hỗ trợ thanh khoản toàn cầu.
Ngân hàng Nhà nước đề xuất ghi nhận phần SDR được IMF phân bổ vào Quỹ dự trữ ngoại hối nhà nước, qua đó làm rõ cơ chế quản lý và hạch toán đối với loại tài sản dự trữ đặc biệt này, phù hợp với thông lệ quốc tế và thực tiễn quản lý tại Việt Nam.
Dự thảo cũng hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước trong quản lý nguồn ngoại tệ của ngân sách nhà nước. Theo đó, Bộ Tài chính tiếp tục gửi ngoại tệ của Kho bạc Nhà nước tại Ngân hàng Nhà nước, ngoại trừ một số trường hợp đặc thù, đồng thời trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt hạn mức ngoại tệ cần giữ lại để đáp ứng nhu cầu chi ngân sách. Phần ngoại tệ còn lại sẽ được sử dụng để bổ sung dự trữ ngoại hối nhà nước theo quy định.
Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước đề xuất bổ sung quy định xử lý trường hợp ngân sách nhà nước thiếu hụt nguồn ngoại tệ, qua đó làm rõ hơn cơ chế điều phối và cân đối ngoại tệ giữa các cơ quan liên quan.
Đáng chú ý, dự thảo sửa đổi nguyên tắc sinh lời đối với hoạt động đầu tư vàng thuộc dự trữ ngoại hối nhà nước, đồng thời bổ sung công cụ quyền chọn ngoại tệ và quyền chọn vàng vào các hình thức can thiệp thị trường trong nước, bên cạnh các nghiệp vụ mua, bán và hoán đổi hiện hành.
Về cơ chế điều hành, Ngân hàng Nhà nước đề xuất trao quyền chủ động hơn cho Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trong hoạt động can thiệp thị trường. Thay vì xây dựng cơ chế can thiệp theo từng thời kỳ, Thống đốc sẽ quyết định phương án can thiệp khi cần thiết trên cơ sở mục tiêu chính sách tiền tệ, diễn biến thị trường ngoại tệ, thị trường vàng trong nước và tình hình thanh khoản của đồng Việt Nam.
Một nội dung mới khác là việc bổ sung quy định về giao dịch ngoại tệ giữa dự trữ ngoại hối chính thức với các tổ chức tín dụng bị rút tiền hàng loạt. Theo đó, Ngân hàng Nhà nước có thể thực hiện các giao dịch ngoại tệ nhằm hỗ trợ thanh khoản cho tổ chức tín dụng trong những trường hợp đặc biệt theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Quy định này nhằm cụ thể hóa các nội dung của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 liên quan đến xử lý tình huống rút tiền hàng loạt và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.
Ngoài ra, dự thảo cũng sửa đổi phạm vi sử dụng Quỹ bình ổn tỷ giá và quản lý thị trường vàng theo hướng cụ thể hóa các nhu cầu ngoại hối phục vụ hoạt động nghiệp vụ của Ngân hàng Nhà nước như thanh toán chi phí ở nước ngoài, đóng góp cho các tổ chức quốc tế, mua sắm trang thiết bị, phần mềm, thuê chuyên gia nước ngoài và các nhiệm vụ quản lý, điều hành khác.
Ngân hàng Nhà nước cho biết các sửa đổi lần này nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực dự trữ, đồng thời tăng tính linh hoạt và chủ động trong điều hành trước những biến động ngày càng phức tạp của thị trường tài chính quốc tế.
Theo Ngân hàng Nhà nước, sau hơn 10 năm thực hiện, Nghị định 50/2014/NĐ-CP đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước, góp phần nâng cao năng lực điều hành chính sách tiền tệ và ổn định kinh tế vĩ mô. Tính đến ngày 18/6/2026, quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước đạt gần 87,6 tỷ USD. Trước đó, mức dự trữ cao nhất từng được ghi nhận là hơn 111,8 tỷ USD vào tháng 1/2022.
